Dutch English French Spanish

Nieuwekerk a/d Ijssel

Nieuwerkerk aan den IJssel ( uitspraak(info / uitleg)) is een plaats in de gemeente Zuidplas op de rechteroever van de Hollandsche IJssel, ongeveer tien kilometer ten noordoosten van Rotterdam. Tot 1 januari 2010 was het een zelfstandige gemeente in de provincie Zuid-Holland en telde toen 21.648 inwoners.

In dit gebied ligt het laagste punt van Nederland, 6,76 meter onder NAP nabij de eendenkooi bij de Derde Tochtweg.

De plaats Nieuwerkerk aan den IJssel ligt hoofdzakelijk in de Zuidplaspolder en Prins Alexanderpolder, en wordt door enkele gemalen drooggehouden. Er zijn onder andere de volgende wijken: Dorrestein, het Oude Dorp, Oranjebuurt, Zuidplaspolder (met Kruiden, Dalen, Mossen en Velden), Esse (Hoog en Laag) en Parkzoom. Er wordt momenteel gewerkt aan Esse Zoom (Hoog en Laag), dat ten zuiden van de Esse komt te liggen. Bij Nieuwerkerk aan den IJssel horen ook de gemeenschappen Kortenoord en de aan de Hollandse IJssel gelegen buurtschappen Klein- en Ver-Hitland in Hitland met het gelijknamige natuurgebied. Nieuwerkerk aan den IJssel is praktisch aaneengegroeid met Capelle aan den IJssel op een 'groene strook' met weilanden na en tegenwoordig ligt de Rotterdamse Vinex-wijk Nesselande tegen de plaats aan, slechts gescheiden door de A20.

De regering heeft eind 2008 een wetsontwerp ingediend met het voorstel om de gemeenten Nieuwerkerk aan den IJssel, Moordrecht en Zevenhuizen-Moerkapelle samen te voegen tot een nieuwe gemeente: Zuidplas

Geschiedenis[]

Het ontstaan van Nieuwerkerk aan den IJssel ligt ver in de geschiedenis, rond het jaar 1250. De eerste vermelding over Nuwekerke, zoals het destijds heette, komt uit het jaar 1282wanneer ene Traveys van Moordrecht leenman wordt van graaf Floris V van het gebied tussen Kralingen en Gouda. De verbindingsweg tussen deze plaatsen heet de 's-Gravenweg(naar deze weg is vermoedelijk het gezegde "Zo oud als de weg naar Kralingen" ontstaan), waar de eerste huizen gebouwd werden. Later werd de woonkern en het Oude Dorp, de tweede woonkern bij de in de 16e eeuw gebouwde Oude Kerk (de naam van het dorp is ontleend aan het feit dat in Ouderkerk aan den IJssel de kerk ouder was dan in Nieuwerkerk) een soort eiland tussen uitgegraven meren, een gevolg van het turfsteken. Het oudst bekende stuk met betrekking tot Nieuwerkerk in het Rijksarchief is van 22 januari 1317. Graaf Willem III verkoopt daarbij aan de heer Jan van der Werve voor 325 pond Hollands de ambachten Capelle en Nieuwerkerk.

IJsselsteenfabrieken[]

Langs getijrivier de Hollandsche IJssel was een dominante baksteenindustrie. Er werden in veldsteenovens gele ijsselstenen gebakken van het slib dat uit de IJssel werd gebaggerd. De ovens werden met turf gestookt dat uit de achterliggende veengronden kwam. Vanaf Haastrecht tot en met IJsselmonde stonden een kleine 40 steenfabrieken met in totaal ongeveer 100 veldsteenovens. In Nieuwerkerk waren vier steenfabrieken: op Kortenoord (1487-1891), op Klein Hitland (1627-1964) en op Ver Hitland buitendijks (±1608-1906) en binnendijks (±1782-±1918). De buurtschappen Klein-Hitland en Ver-Hitland danken hun ontstaan aan deze steenfabrieken. De dominante eigenaren, die steenbaronnen werden genoemd, waren tegelijkertijd actief in het polder- en gemeentebestuur.

Watersnood 1953[]

Tijdens de watersnood van 1 februari 1953 ontstond op de ingeklonken plek waar eens een afwateringssluis was, een gat van veertien meter in de Groenendijk. In opdracht van de burgemeester is dat door het achttien meter lange schip Twee Gebroeders van binnenschipper Arie Evegroen uit Ouderkerk gedicht.

Het schip werd met de boeg tegen de dijk gezet en vervolgens zwenkte de achtersteven naar het gat. De natuur deed de rest. Het schip klapte als een sluisdeur tegen de kant en zoog zich door de enorme stroming vast in het gat. De Twee Gebroeders werd vervolgens volgestort met zand.

Na-oorlogse groei[]

De arbeiderswoningen uit de buurtschapjes langs de dijk en de ’s-Gravenweg voldeden niet meer aan de woningwet en moesten worden gesaneerd. Nederlanders uit voormalig Indië moesten worden opgevangen. De bedrijven die na de Tweede Wereldoorlog groeiden trokken mensen aan. Tussen de ringvaart en de nieuwe spoorbaan werd voor hen in de vijftiger jaren een nieuwe wijk met sociale huurwoningen gebouwd: de Oranjebuurt (met straatnamen vernoemd naar de leden van de Koninklijke Familie). Met duplexwoningen, rijtjeshuizen en bejaardenwoningen. Rond het Oude Dorp verschenen rijtjes huurwoningen van de woningbouwvereniging.

De verbindingen werden beter, auto's betaalbaar. Voor mensen uit Rotterdam en Den Haag werd Nieuwerkerk aan den IJssel een aantrekkelijk dorp om te wonen. In reactie daarop werd de wijk Dorrestein gebouwd, tussen de Oranjebuurt en het Oude Dorp. Dorrestein kreeg het eerste moderne winkelcentrum van het dorp, koopcentrum Dorrestein (dat inmiddels heeft plaatsgemaakt voor een nieuw gebouw), en andere voorzieningen zoals kerken, middelbare scholen, een muziekschool, een buurtcentrum en voormalige bejaardencentrum Chrysanthemum met aanleunwoningen (in 2010 opende op die plek zorgcomplex Meander). Er kwam een nieuwe spoorweghalte bij het spoorviaduct over de Kerklaan.

De groei van het dorp zette door begin jaren 80, toen de wijk Zuidplas werd gebouwd. Hier kwam een nieuw centrum halverwege de voormalige kern Oude Dorp en de lintbebouwing van de ’s-Gravenweg, vlakbij het nieuwe station. Er werd een nieuw gemeentehuis gebouwd en een overdekt winkelcentrum Reigerhof.

Samen met Capelle aan den IJssel werd een Recreatieschap Hitland (Nieuwerkerk aan den IJssel) opgericht om Groot Hitland te veranderen in een natuurgebied met recreatiemogelijkheden voor de bewoners uit beide gemeente. Er kwamen ondermeer een golfterrein, een evenemententerrein en natuurlijke habitats met fiets- en wandelpaden.

Hierna werden de wijken Kleinpolder gebouwd, later Parkzoom en Esse (Hoog en Laag), met de nodige voorzieningen. Momenteel wordt er gewerkt aan een nieuwe wijk, Esse Zoom (ook verdeeld in Hoog en Laag).